De EU AI Act is de eerste uitgebreide AI-wet ter wereld, en vanaf 2026 krijg jij er als ondernemer mee te maken. Niet alleen grote techbedrijven, maar ook MKB-bedrijven met 5 tot 50 medewerkers moeten straks aan regels voldoen. Goed nieuws: de meeste AI-tools die je nu gebruikt, vallen waarschijnlijk in de laagste risicocategorie. Maar dat wil niet zeggen dat je niets hoeft te doen.
In dit artikel leggen we uit hoe de wet in elkaar zit, welke deadlines er gelden en wat jij concreet moet regelen. Geen juridisch jargon, gewoon wat het voor jouw bedrijf betekent.
Wat is de EU AI Act?
De EU AI Act (officieel: Verordening (EU) 2024/1689) is in augustus 2024 in werking getreden en geldt voor alle organisaties die AI-systemen ontwikkelen, verkopen of gebruiken binnen de Europese Unie. De wet werkt met een risico-gebaseerde aanpak: hoe hoger het risico van een AI-toepassing, hoe strenger de regels.
De verordening treedt gefaseerd in werking. Dat betekent dat niet alle verplichtingen tegelijk gelden. Als MKB-ondernemer is het belangrijk om te weten welke deadlines voor jou relevant zijn.
De vier risicocategorieen: waar valt jouw AI-gebruik onder?
1. Verboden AI (onaanvaardbaar risico)
Dit zijn AI-toepassingen die volledig verboden zijn in de EU. Als MKB-er kom je hier waarschijnlijk nooit mee in aanraking, maar het is goed om te weten wat er op de verboden lijst staat:
2. Hoog-risico AI
Hoog-risico AI-systemen zijn toegestaan, maar alleen onder strenge voorwaarden. Denk aan AI die wordt ingezet bij beslissingen met grote gevolgen voor mensen. Voorbeelden die relevant kunnen zijn voor MKB:
3. Beperkt risico
AI-systemen met beperkt risico moeten voldoen aan transparantieverplichtingen. Hier vallen onder andere chatbots onder: als een gebruiker met een AI praat, moet die weten dat het een AI is. Ook deepfakes en AI-gegenereerde content vallen in deze categorie.
4. Minimaal risico
Hier valt het grootste deel van wat MKB-bedrijven gebruiken. Denk aan spamfilters, AI-schrijftools zoals ChatGPT of Claude, planningsoptimalisatie, aanbevelingssystemen in webshops en vertaalsoftware. Voor deze toepassingen gelden geen specifieke verplichtingen vanuit de AI Act.
Wat valt jouw MKB-gebruik waarschijnlijk?
De meeste MKB-bedrijven gebruiken AI voor marketing, klantenservice, planning en administratie. Goed nieuws: het overgrote deel van deze toepassingen valt in de categorie minimaal risico.
Concrete voorbeelden van minimaal risico toepassingen die MKB-bedrijven veelgebruiken:
Let op: als je AI gebruikt bij het aannemen van personeel, bijvoorbeeld een tool die cv's automatisch beoordeelt of rangsschikt, dan val je mogelijk in de hoog-risico categorie. Dat geldt ook als je een AI-systeem gebruikt dat meebeslist over kredieten of betalingsregelingen voor klanten.
Wanneer gelden welke deadlines?
De EU AI Act heeft een gefaseerde invoering. Dit is de tijdlijn die voor MKB-bedrijven relevant is:
Conclusie: als jij geen hoog-risico AI gebruikt, hoef je nu nog niet veel te doen. Maar het is slim om je voor te bereiden en te inventariseren welke AI-systemen je gebruikt.
Wat moet je doen als je hoog-risico AI gebruikt?
Gebruik je AI voor werving en selectie, kredietbeoordeling of andere hoog-risico toepassingen? Dan gelden vanaf augustus 2026 de volgende verplichtingen:
Praktisch gezien betekent dit: als je een extern AI-systeem gebruikt (niet zelf gebouwd), vraag dan je leverancier om documentatie. Grote aanbieders zoals Microsoft, SAP of HR-softwarebedrijven zullen zelf compliance-documentatie gaan leveren. Jij bent als gebruiker verantwoordelijk voor hoe je het systeem inzet.
Transparantieplicht: wanneer moet je zeggen dat iets AI is?
De transparantieplicht is de regel die voor de meeste MKB-bedrijven het meest direct van toepassing is. De kern: mensen moeten weten wanneer ze met AI te maken hebben, als dat relevant is.
Drie situaties waar de transparantieplicht voor jou geldt:
Let op: het schrijven van een blogpost met ChatGPT en die publiceren zonder vermelding valt hier waarschijnlijk buiten, zolang de tekst niet pretendeert van een specifieke echte persoon te zijn. De plicht geldt specifiek voor content die mensen kan doen geloven dat ze interacteren met een echte persoon.
Concrete to-do lijst voor MKB-bedrijven
Wat moet je nu al doen? Dit zijn de acties die je als MKB-er kunt nemen om goed voorbereid te zijn:
Conclusie: geen paniek, wel actie
De EU AI Act klinkt groots, maar voor de meeste MKB-bedrijven is de impact beperkt. Je hoeft niet te stoppen met ChatGPT gebruiken of je planningstools te verwijderen. Wat je wel moet doen: weten wat je gebruikt, transparant zijn waar het verplicht is en je voorbereiden als je hoog-risico toepassingen hebt.
De deadline voor hoog-risico AI is augustus 2026. Dat geeft je tijd om je zaken op orde te brengen, maar wacht niet te lang. Een inventarisatie van je AI-gebruik kost een middag en geeft je direct een helder beeld van waar je staat.
Meer informatie? De officiële tekst en guidance vind je op artificialintelligenceact.eu. Daar worden ook regelmatig praktische handleidingen gepubliceerd voor bedrijven.
